لثه های قرمز و متورم در کودکان می تواند نشانه یک مشکل رایج اما گاهی نگران کننده در سلامت دهان و دندان باشد. بسیاری از والدین وقتی متوجه التهاب یا تغییر رنگ در لثه فرزند خود می شوند، دچار نگرانی می شوند. این وضعیت ممکن است در اثر رویش دندان های شیری یا دائمی، بهداشت نامناسب دهان، عفونت یا حتی بیماری های سیستمیک ایجاد شود. شناخت دقیق علت و مراقبت به موقع می تواند از پیشرفت بیماری و درد کودک جلوگیری کند. هدف این مقاله افزایش آگاهی والدین است تا بتوانند زمان مناسب مراجعه به پزشک را تشخیص دهند، نه اینکه جایگزین درمان تخصصی شود. در صورت مشاهده علائم شدید یا ماندگار، مراجعه به دندانپزشک کودکان ضروری است.
در ادامه با علل شایع لثه های قرمز و متورم در کودکان، علائم هشداردهنده، روش های پیشگیری و درمانهای خانگی و حرفه ای آشنا می شوید تا بتوانید بهترین تصمیم را برای سلامت دهان فرزند خود اتخاذ کنید.
فهرست مطالب
- علت لثه قرمز و متورم در کودکان
- علائم و نشانه های التهاب لثه در کودکان
- زمان مراجعه به دندانپزشک
- درمان و مراقبت از لثه های قرمز در کودکان
- پیشگیری از التهاب لثه در کودکان
- نتیجه گیری
- سوالات متداول
علت لثه قرمز و متورم در کودکان
مهمترین علت لثه های قرمز و متورم در کودکان التهاب لثه (ژینژیویت) است. این وضعیت زمانی رخ می دهد که پلاک باکتریایی در اطراف دندان تجمع پیدا می کند و باعث تحریک بافت لثه می شود. رعایت نکردن بهداشت دهان و مسواک نزدن منظم می تواند موجب رشد باکتری ها و التهاب شود. همچنین در دوران رویش دندان های شیری و دائمی، تورم لثه ممکن است به دلیل فشار دندان جدید باشد که معمولا موقتی است. در برخی موارد، مصرف داروها یا کمبود ویتامین C نیز باعث حساسیت و قرمزی لثه ها می شود.
عوامل دیگری مانند عفونت ویروسی یا قارچی دهان، واکنش آلرژیک، یا آسیب مکانیکی بر اثر مسواک زدن نادرست نیز می توانند نقش داشته باشند. در موارد نادر، بیماری های سیستمیک مانند دیابت یا اختلالات خونریزی دهی می توانند نشانه های مشابهی در لثه کودک ایجاد کنند. تشخیص درست علت نیازمند بررسی دقیق توسط دندانپزشک است.
علائم و نشانه های التهاب لثه در کودکان
لثه های قرمز و متورم در کودکان اغلب با علائم دیگری همراه هستند که می توانند شدت التهاب را نشان دهند. از جمله این علائم می توان به خونریزی هنگام مسواک زدن، بوی بد دهان، درد هنگام خوردن غذا، یا تغییر رنگ لثه اشاره کرد. گاهی ممکن است کودک از احساس خارش یا سوزش در ناحیه لثه شکایت کند. وجود این علائم بیانگر نیاز به مراقبت فوری دهان و دندان است.
در موارد پیشرفتهتر، لثهها ممکن است از دندان جدا شوند و فضاهایی بین دندانها ایجاد شود. این شرایط می تواند خطر از دست رفتن دندان ها در آینده را افزایش دهد. والدین باید دقت کنند که این نشانهها به مرور زمان بدتر نشوند و اگر قرمزی و تورم بیش از چند روز ادامه داشت، حتما کودک به دندانپزشک متخصص کودکان مراجعه کند.
زمان مراجعه به دندانپزشک
یکی از سوالات مهم والدین این است که چه زمانی باید کودک را نزد دندانپزشک برد. اگر قرمزی، تورم یا خونریزی لثه بیش از ۳ تا ۵ روز ادامه پیدا کند، نشانه ای از التهاب مزمن یا عفونت است. در این شرایط مراجعه به دندانپزشک ضروری می شود. همچنین در صورتی که کودک دچار درد شدید، تب، یا چرک در اطراف لثه باشد، احتمال عفونت باکتریایی وجود دارد که نیاز به درمان دارویی دارد.
دندانپزشک پس از معاینه، علت دقیق التهاب را مشخص کرده و بر اساس شدت بیماری، درمان مناسب مانند جرم گیری، داروهای ضد التهاب یا دهان شویه مخصوص کودکان را تجویز می کند. مراجعه زودهنگام می تواند از گسترش عفونت و آسیب به دندان دائمی جلوگیری کند.
درمان و مراقبت از لثه های قرمز در کودکان
درمان لثه های قرمز در کودکان به علت اصلی بستگی دارد. اگر عامل التهاب تجمع پلاک و جرم باشد، معمولاً دندانپزشک اقدام به جرم گیری حرفه ای می کند. کودکان باید با مسواک نرم و خمیردندان مخصوص سن خود دو بار در روز دندان هایشان را مسواک بزنند. استفاده از دهان شویه های بدون الکل و حاوی مواد ضد باکتری نیز توصیه می شود. در موارد عفونت، ممکن است پزشک آنتی بیوتیک موضعی یا خوراکی تجویز کند.
در کنار درمان دارویی، مراقبت های خانگی نقش مهمی دارند. شستشوی دهان با آب نمک رقیق، مصرف میوه ها و سبزیجات تازه برای تأمین ویتامین C، و پرهیز از خوردن شیرینی ها به بهبود وضعیت کمک می کند. والدین باید محیط دهان کودک را به آرامی بررسی کنند و از فشار بیش از حد هنگام مسواک زدن جلوگیری نمایند تا لثه بیشتر تحریک نشود.
پیشگیری از التهاب لثه در کودکان
پیشگیری از التهاب لثه در کودکان مستلزم آموزش صحیح بهداشت دهان از سنین پایین است. کودک باید یاد بگیرد که مسواک را به شکل صحیح در دست بگیرد و تمام دندان ها را تمیز کند. استفاده از نخ دندان مخصوص کودکان نیز توصیه می شود تا پلاک بین دندان ها برداشته شود. علاوه بر مسواک، تغذیه سالم شامل مواد غذایی طبیعی و کم شیرینی اهمیت زیادی دارد.
برنامه منظم برای معاینه دوره ای دندان توسط دندانپزشک (هر ۶ ماه یک بار) بهترین روش برای پیشگیری از بیماری های دهان است. به والدین توصیه می شود در صورت مشاهده هرگونه تغییر رنگ یا تورم غیر معمول لثه، قبل از شدت یافتن مشکل اقدامات لازم را انجام دهند. مراقبت مستمر باعث حفظ سلامت دهان و جلوگیری از درد و ناراحتی های دهانی در آینده می شود.
نتیجه گیری
لثه های قرمز و متورم در کودکان معمولاً نشانه التهاب لثه یا تغییرات طبیعی رشد دندان هستند، اما در برخی موارد می توانند به دلیل عفونت یا بیماری های سیستمیک ایجاد شوند. تشخیص به موقع و مراجعه به دندانپزشک از آسیب های جدی دهان جلوگیری می کند. رعایت بهداشت روزانه، تغذیه مناسب، و بررسی های دوره ای دندانپزشکی بهترین راه برای حفظ سلامت دهان و لثه در کودکان است. به والدین توصیه می شود هرگز علائم ماندگار یا دردناک را نادیده نگیرند.
سوالات متداول
آیا لثه متورم در زمان رویش دندان طبیعی است؟
بله، در بسیاری از کودکان هنگام رویش دندانهای شیری یا دائمی تورم و قرمزی لثه دیده میشود که معمولاً موقتی است و پس از بیرون آمدن دندان کاهش مییابد.
آیا استفاده از دهان شویه برای کودکان مجاز است؟
دهان شویههای مخصوص کودکان که بدون الکل بوده و توسط دندانپزشک تأیید شوند، ایمن هستند. استفاده بدون نظر پزشک توصیه نمیشود.
چه غذاهایی باعث تشدید التهاب لثه در کودکان میشوند؟
غذاهای چسبناک، شیرین و نوشیدنیهای اسیدی میتوانند باعث افزایش رشد باکتری و تشدید التهاب لثه در کودکان شوند. بهتر است مصرف آنها محدود شود.
منابع علمی:
